Türkiye Pazarında Popülerlik Kazanmış Elektrikli Otomobillerin kWh Tüketimi — BAHTEP

Menzil Büyüdü, Tüketim Görünmez Oldu: Elektrikli Otomobillerde Asıl Bakmamız Gereken Rakam

Elektrikli otomobiller pazarlanırken bugün en fazla öne çıkarılan değerlerden biri menzil. Bir otomobil 500 kilometre, diğeri 600 kilometre, bir başkası şehir içinde 700 kilometrenin üzerinde menzil sunabiliyor.

Menzil elbette önemli. Fakat bir otomobilin ne kadar uzağa gidebildiği ile ne kadar verimli olduğu aynı şey değil.

İçten yanmalı bir otomobil üzerinden düşünelim. 100 kilometrede 5 litre yakıt tüketen ve 50 litrelik deposu bulunan bir otomobil teorik olarak yaklaşık 1.000 kilometre yol gidebilir. Aynı otomobilin bagajından yer ayırıp yakıt deposunu 100 litreye çıkarsak teorik menzil yaklaşık 2.000 kilometreye ulaşır.

Fakat motor bir anda iki kat daha verimli hale gelmez.

Sadece yanında iki kat fazla enerji taşımaya başlar.

Elektrikli otomobillerde de temel mantık bundan farklı değil. Daha büyük bir batarya otomobilin menzilini artırabilir. Ancak uzun menzilin gerçekten başarılı mühendislikten mi, yoksa yalnızca daha fazla enerji taşımaktan mı kaynaklandığını anlamak için bakılması gereken asıl değer kWh/100 km tüketimidir.

Benzinli ve dizel otomobillerde yıllardır “100 kilometrede kaç litre yakıyor?” diye soruyoruz. Elektrikli otomobilde bunun karşılığı:

“100 kilometrede kaç kWh elektrik harcıyor?”

sorusudur.

Bu fark artık yalnızca teknik bir detay da değil. Türkiye’deki halka açık şarj istasyonlarında AC fiyatların ortancası yaklaşık 9,95 TL/kWh, DC hızlı şarj fiyatlarının ortancası ise 13,99 TL/kWh seviyesinde. DC tarifeleri operatöre göre yaklaşık 7,70 TL ile 16,49 TL/kWh arasında değişebiliyor.¹

Bu nedenle yüksek tüketimli bir elektrikli otomobil, özellikle ev yerine halka açık hızlı şarj istasyonlarında kullanılıyorsa kilometre başına maliyet açısından beklenenden çok daha pahalı hale gelebiliyor.

Aynı Elektrik, Çok Farklı Tüketim

Türkiye pazarında bilinen üç elektrikli SUV’un yüksek tüketimli versiyonlarını, verimlilik tarafında referans olması amacıyla Tesla Model Y RWD ile karşılaştırdığımızda fark daha net ortaya çıkıyor.

Hesaplamada Türkiye genelindeki 13,99 TL/kWh DC ortanca fiyatı kullanılmıştır.¹

Togg’un resmî teknik kataloğunda T10X AWD için 21,9 kWh/100 km karma tüketim, 88,5 kWh brüt batarya ve 468 km WLTP karma menzil açıklanıyor. Aynı otomobilin arkadan itişli uzun menzilli versiyonu ise 19,1 kWh/100 km tüketimle 523 km WLTP menzile sahip.²

KGM Torres EVX’in güncel kataloğunda 80,6 kWh LFP batarya ve 198 Wh/km, yani 19,8 kWh/100 km karma tüketim veriliyor. Üretici ayrıca şehir içi kullanım için 638 km menzil açıklıyor.³

MINI Countryman SE ALL4 ise donanıma bağlı olarak 16,8 ile 18,5 kWh/100 km arasında WLTP karma tüketim değerine sahip. Bataryanın kullanılabilir kapasitesi 64,6 kWh, brüt kapasitesi ise 66,5 kWh.⁴

Karşılaştırma amacıyla baktığımız Tesla Model Y Arkadan Çekiş’in güncel resmî WLTP karma tüketimi ise yalnızca 13,1 kWh/100 km.⁵

Burada önemli bir nokta var: Bu rakamlardan yalnızca “Tesla iyi, diğerleri kötü” sonucu çıkarmak doğru olmaz.

Araçların boyutları, ağırlıkları, güçleri ve kullanım amaçları aynı değil.

Örneğin T10X AWD 435 bg, dört tekerlekten çekişli ve 2,1 tonun üzerinde bir SUV. MINI Countryman SE ALL4 ise 313 bg gücünde ve yine dört tekerlekten çekişli. Torres EVX ise 4,7 metreyi aşan gövdesi ve 839 litrelik büyük bagajıyla daha iri bir aile SUV’u.²⁴³

Dolayısıyla yüksek tüketimin arkasında yalnızca kötü mühendislik olduğunu söylemek doğru olmaz.

Fakat tam olarak anlatmak istediğim mesele de burada ortaya çıkıyor:

Tüketici bütün bunların karşılığında ne kadar enerji harcadığını da bilmeli.

Menzil Tek Başına Verimlilik Değildir

T10X AWD’nin 88,5 kWh gibi büyük bir bataryayla 468 km WLTP karma menzil sunması ile Model Y RWD’nin 13,1 kWh/100 km seviyesindeki enerji tüketimi aynı şeyi anlatmıyor.²⁵

Birincisi bize aracın ne kadar enerji taşıdığını ve bu enerjiyle ne kadar yol gidebildiğini gösterirken, ikincisi doğrudan aracın enerjiyi ne kadar verimli kullandığını gösteriyor.

Bu ayrım özellikle gelecekte bataryalar büyüdükçe daha önemli hale gelecek.

Bir üretici 150 kWh bataryalı bir otomobil üretip 1.000 kilometre menzil açıklayabilir. Bu ilk bakışta inanılmaz bir teknolojik başarı gibi görünebilir.

Ancak otomobil 100 kilometrede 25 kWh tüketiyorsa başka bir araç 15 kWh tüketerek 600 kilometre gidiyor olabilir.

Hangisi daha uzun menzilli?

Birincisi.

Hangisi enerjiyi daha verimli kullanıyor?

İkincisi.

Bu nedenle “1.000 kilometre menzil” tek başına “çok verimli otomobil” anlamına gelmemeli.

İçten yanmalı bir otomobile devasa bir yakıt deposu takmak nasıl motorun verimliliğini artırmıyorsa, elektrikli otomobilde yalnızca daha büyük batarya kullanmak da otomobili daha verimli hale getirmiyor.

T10X Örneğinde Tüketimin Karşılığında Ne Alıyoruz?

Togg T10X’i yalnızca 21,9 kWh/100 km tüketim değerine bakarak değerlendirmek de eksik olur.

AWD model 435 bg güç ve 700 Nm tork üretiyor, 0-100 km/s hızlanmasını 4,8 saniyede gerçekleştiriyor. 2.890 mm aks mesafesi sayesinde oldukça geniş bir kabine sahip ve Togg’un resmî kataloğunda ısıtmalı ön ve arka koltuklar, elektrikli ve hafızalı ön koltuklar, geniş ekran sistemi ve Meridian ses sistemi gibi konfor özellikleri bulunuyor.²

T10X ayrıca Euro NCAP testlerinden beş yıldız almış durumda.²

Yani burada tüketicinin yapması gereken değerlendirme:

“21,9 kWh çok fazla, bu araç kötü.”

şeklinde olmamalı.

Daha doğru soru şu:

“Bu aracın sunduğu güç, dört çeker sistemi, geniş kabin, konfor ve diğer özellikler için 21,9 kWh/100 km tüketimi kabul ediyor muyum?”

Asıl mesele tüketim rakamının menzil kadar görünür hale gelmesi.

Aynı durum Torres EVX ve Countryman SE ALL4 için de geçerli. Torres’in büyük iç hacmi ve bagajı, MINI’nin ise 313 bg dört çeker performansı tüketimin değerlendirilmesinde hesaba katılmalı.³⁴

Batarya Garantisi de Yalnızca “Kaç Yıl?” Diye Okunmamalı

Elektrikli otomobil satın alırken benzer bir durum batarya garantisinde yaşanıyor.

Örneğin Togg T10X için yüksek voltaj batarya garantisi 8 yıl veya 160.000 km.⁶

MINI Countryman E ve SE ALL4 için de batarya garantisi 8 yıl veya 160.000 km olarak açıklanıyor.⁷

KGM ise Torres EVX için çok daha dikkat çekici biçimde 10 yıl veya 1.000.000 km batarya garantisi açıklıyor.³

Ancak burada tüketicinin sorması gereken yalnızca:

“Bataryanın kaç yıl garantisi var?”

değil.

Aynı zamanda:

“Batarya kapasitesi yüzde kaça düştüğünde garanti devreye giriyor?”

sorusu olmalı.

Çünkü bataryanın tamamen arızalanması ile yıllar içerisinde kapasitesinin azalması aynı durum değil. Bir batarya çalışmaya devam ettiği halde ilk günkü menzilinin önemli bölümünü kaybetmiş olabilir.

Bu nedenle elektrikli otomobil satın alırken garanti süresi kadar kapasite kaybının hangi şartlarda garanti kapsamına girdiğinin de yazılı garanti belgesinden kontrol edilmesi gerekiyor.

Elektrikli Otomobil Ekonomik Olabilir, Ama Her Elektrikli Otomobil Aynı Derecede Ekonomik Değildir

Elektrikli otomobillerin içten yanmalı araçlara göre önemli avantajları var. Elektrik motorunun yüksek verimliliği, rejeneratif frenleme, daha az hareketli mekanik parça ve evde şarj imkânı bunların başında geliyor.

Ancak “elektrikli” kelimesinin tek başına “düşük tüketimli” anlamına geldiğini düşünmek yanlış.

Aynı WLTP standardında bir SUV 13,1 kWh/100 km tüketirken başka bir SUV 21,9 kWh/100 km tüketebiliyor.⁵²

13,99 TL/kWh DC şarj fiyatıyla bu iki değer arasında 100 kilometrede yaklaşık 123 TL, kilometre başına ise yaklaşık 1,23 TL fark oluşuyor.¹

50.000 kilometrede teorik fark 60 bin TL’nin üzerine çıkıyor.

Üstelik burada şarj kayıpları, kış şartları, yüksek otoyol hızı, klima kullanımı ve farklı operatör tarifeleri hesaba dahil değil.

Bu nedenle elektrikli otomobil alırken teknik özellikler bölümünde benim görmek istediğim üç temel sayı şunlar:

Batarya kaç kWh?

WLTP (araçların yakıt tüketimini, elektrik menzilini ve egzoz emisyon değerlerini gerçeğe en yakın şekilde belirlemek için kullanılan uluslararası bir test prosedürü) menzil kaç kilometre?

100 kilometrede kaç kWh tüketiyor?

Bu üç rakam birlikte değerlendirildiğinde otomobil hakkında çok daha anlamlı bir tablo ortaya çıkıyor.

Çünkü:

Menzil, aracın ne kadar uzağa gidebildiğini gösterir.

Batarya kapasitesi, yanında ne kadar enerji taşıdığını gösterir.

Tüketim ise o enerjiyi ne kadar iyi kullandığını gösterir.

Elektrikli otomobil pazarında konuşmamız gereken asıl rakamın kWh/100 km olması gerektiğini düşünüyorum.